Trans yağ kullanmayan ülkelerde kalp hastalığı riski azaldı

Genellikle kraker, çikolata, kek, bisküvi, mayonez, işlenmiş ve paketli gıdalarda bulunan trans yağları yasaklayan ülkelerde, kalp ve damar hastalıkları, tip 2 diyabet ve karaciğer yağlanmasının yaklaşık yüzde 6 azaldığı bildirildi.

 

ANKARA(AA) - Hacettepe Üniversitesi (HÜ) Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Avrupa Endokrinoloji Derneği Yöneticisi Prof. Dr. Okan Bülent Yıldız, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Kanada Sağlık Bakanlığı'nca geçtiğimiz günlerde hidrojenize edilmiş (PHO) yapay trans yağların kullanımının resmen yasaklandığını ve bu kapsama ülke içinde üretilen gıda ürünlerinin yanı sıra ithal gıdaların da dahil edildiğini anımsattı.

Trans yağların kullanımının Amerika Birleşik Devletleri'nde de yasaklandığını hatırlatan Yıldız, bu yağların başta kalp ve damar hastalıkları olmak üzere aralarında tip 2 diyabet ve karaciğer yağlanmasının da yer aldığı kronik metabolik hastalıkların gelişme riskini artırdığını söyledi.

Global hastalık yükü çalışmalarının, endüstriyel trans yağların fazla tüketiminin dünyada her yıl 540 milyon ölüme neden olduğunu ortaya koyduğunu ifade eden Yıldız, trans yağların, doymamış bitkisel yağlara endüstriyel işlemlerle kısmi olarak hidrojen eklenip katılaştırılmasından elde edildiğini anlattı.

Yıldız, trans yağların zeytin yağı gibi doymamış bitkisel yağlara göre daha ucuz ve uzun ömürlü olduğunu aktaran Yıldız, "Yapay trans yağlar, kraker, çikolata, kek, bisküvi, mayonez, hazır patates kızartması ve daha pek çok işlenmiş ve paketli gıdada bulunmaktadır. Trans yağ içeren ürünlerin etiketlerinde 'hidrojenize nebati yağ' ya da 'hidrojenize bitkisel yağ' ifadesi yer alır." bilgisini verdi.

DSÖ'nün hedefi tamamen kaldırılması

Prof. Dr. Yıldız, trans yağların insan sağlığına etkisine ilişkin çok sayıda çalışma yapıldığına işaret ederek, "1990'lı yıllardan itibaren trans yağ tüketiminin LDL (kötü) kolesterol düzeylerini artırdığı ve HDL (iyi) kolesterol düzeylerini azalttığı gösterilmiştir. Trans yağ kullanımı, kalp ve damar hastalığı, tip 2 diyabet, karaciğer yağlanması gibi kronik metabolik hastalıkların gelişme riskini artırmaktadır." diye konuştu.

Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) 2023 yılına kadar tüm dünyada trans yağ kullanımının tamamen ortadan kaldırılmasını hedeflediğini vurgulayan Yıldız, şunları kaydetti:

"Bu süreç tamamlanana kadar günlük trans yağ tüketiminin toplam enerji alımının yüzde 1'inden az olacak şekilde (2 bin kalorilik bir diyette 2.2. gramdan daha az) sınırlandırılması önerilmektedir. Gıdalarda endüstriyel trans yağ kullanımı, 2000'li yılların başında ilk olarak Danimarka, İsviçre ve İzlanda'da yasaklanmıştır. Yapılan bilimsel çalışmalarda, trans yağ kullanımının yasaklandığı ülkelerde kalp damar hastalığı görülme sıklığı ve bu hastalıklara bağlı ölümlerde yüzde 6'lara varan oranlarda azalma bildirilmiştir."

45 ülke trans yağ kullanımını yasakladı

Yıldız, bugüne kadar 45 ülkenin trans yağ kullanımının yasaklanması ya da kısıtlanmasına yönelik düzenlemeler yaptığına dikkati çekerek, haziran ayında Amerika Birleşik Devletleri ve bu ay da Kanada'da gıdalarda trans yağ kullanımını tamamen yasaklayan kanunların yürürlüğe girdiğini dile getirdi.

Prof. Dr. Yıldız, "Trans yağların gıda zincirinden kaldırılmasına yönelik 2000 yılından itibaren değişik ülkelerdeki uygulamaları inceleyen 32 çalışma bir arada değerlendirildiğinde, sağlığın korunmasında en etkili sonucun gıdalarda trans yağ kullanımının yasaklanmasıyla alındığı görülmektedir. Trans yağ kullanımı, yasaklama ile tamamen ortadan kaldırılırken ürün etiketlemesine dayalı düzenlemelerle yüzde 30-74 ve gıda üreticilerinin gönüllülük esasına dayalı düzenlemeler ile ancak yüzde 20-38 oranında azaltılabilmektedir." şeklinde konuştu.

Hidrojenize edilmiş yapay trans yağ nedir?

Doğal olmayan, tamamen sentetik olan yapay trans yağlar, sıvı bitki yağlarının hidrojen ile ısıtılması sonucu elde ediliyor.

Ucuz olduğu için bazı üretici firmalar tarafından tercih edilen bu yağlar, özellikle erken ölümlerde önemli bir etken olarak gösteriliyor. Bu tür yağların en önemli zararının, "kötü kolesterol" olarak bilinen LDL'yi artırması ve "iyi kolesterol" olan HDL'yi azaltması olduğu belirtiliyor.

Bilimsel araştırmalar, trans yağ seviyesi yüksek olanların kalp krizi geçirme riskinin, normal beslenenlere göre 3 kat daha fazla olduğunu ortaya koyuyor.

Trans yağların ayrıca bağışıklık sistemini zayıflatarak diyabet, kas kaybı, kanser, obezite, kalp hastalıkları, kısırlık, karaciğer fonksiyon bozukluğu, alzaymır ve parkinson, hücre fonksiyon bozukluğu, kandaki yağ oranı yüksekliği, anne sütü kalitesinde düşüş ve düşük doğum riski gibi hastalıklara yol açtığı kaydediliyor.

Hidrojenize edilmiş yağlar genellikle hazır patates kızartmaları, cips, kraker, bisküvi, çikolata, gofret ve benzeri besinlerde kullanılıyor.

 

Uyarıyı paketle birlikte sigaraya da yazacaklar
Sigara paketlerindeki yazılı ve görsel sağlık uyarılarını ilk uygulayan ülkelerden olan Kanada, etkiyi artırmak amacıyla her bir sigarının üzerinde "yazılı mesajlar"ın yer almasını sağlayacak düzenlemeye hazırlanıyor.
devamı..

                 

'Astımlı çocuklarda başarı için erken tanı önemli'
Uzmanlar astım hastalığının tanısı erken konulan ve rahatsızlığı tedavi edilen çocukların toplumda daha başarılı ve mutlu olduğunu belirtiyor.
devamı..

                 

Parasetamol 'empati'yi azaltıyor
Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesinde yapılan bir araştırmada, dünyada en sık kullanılan ağrı kesici ve ateş düşürücülerin içinde bulunan parasetamol adlı etken maddenin, "empati"yi azalttığı tespit edildi.
devamı..

                 

Son 3 yılda 14 bin 373 organ nakli gerçekleştirildi
Sağlık Bakanlığı verilerine göre, Türkiye'de 2016'da 4 bin 906, 2017'de 4 bin 908 ve Kasım 2018'e kadar 4 bin 559 olmak üzere 14 bin 313 nakil gerçekleştirildi.
devamı..

                 

Antibiyotik tüketim miktarı düşürülecek

devamı..

                 

'Patologlar kanser tanı ve tedavisinde önemli rol oynuyor'
Prof. Dr. Serpil Dizbay Sak, kanser tanısında ve tedavisinde patologların önemli görev üstlendiğini söyledi.
devamı..

                 

Tek donörden iki hastaya karaciğer nakli
Beyin ölümü gerçekleşen ve organları bağışlanan bir donörden alınan karaciğerin ikiye bölünmesiyle uzun süredir nakil bekleyen iki anne sağlığına kavuştu.
devamı..

                 

OECD'den 'antibiyotiklere dirençli bakteri' uyarısı: 2,4 milyon insan ölebilir
OECD'den antibiyotiklere dirençli bakterilerin artmasına karşı önlemler alınmaması durumunda 30 yıl içinde Avrupa, Kuzey Amerika ve Avustralya'da 2,4 milyon insanın ölebileceği uyarısı yapıldı.
devamı..

                 

Stres bilişsel çöküşü hızlandırabilir
ABD'de yapılan araştırma, stresin, hafızaya zarar verebileceğini, yaşlılıkta bilişsel çöküşü hızlandırabileceğini, aynı zamanda beynin büzülmesiyle bağlantısı olabileceğini ortaya koydu.
devamı..

                 

Yanlış saç ekimi kalıcı sorunlara neden oluyor
Prof. Dr. Özkan, saç ekiminin tamamen merdiven altına indiğini belirterek "Saçının derisini tamamen kaybeden insanlar, ameliyatta büyük problemler yaşayanlar var." dedi.
devamı..

                 

Beyninde çıkan 'uçuk' hayatını değiştirdi
İzmir'de beyninde ortaya çıkan uçuk nedeniyle hafızasının bir bölümünü ve konuşma yeteneğini kaybeden 30 yaşındaki Tuğçe Tunay, yaşadığı zorlu günlere dönmemek için önceki işini bıraktı, hayalindeki mobilya ressamlığına başladı.
devamı..

                 

Yıllar süren tedavisine son verecek tek çare organ nakli
Kalıtsal Wilson hastalığına bağlı karaciğeri hasar gören ve siroz tanısı konulan iki çocuk babası Erkut Parlak, yaşayabilmesi için gerekli olan karaciğer naklinin yapılacağı günün umuduyla hayata tutunmaya çalışıyor.
devamı..

                 

Akrep ve yılan sokmalarına karşı 'kuru' antiserum geliyor
Eskişehir'de, kamu-sanayi-üniversite iş birliğinde 40 "melek yatırımcı" ve KOSGEB'in desteğiyle 20 milyon lira yatırımla kurulan ALBİLA'da, akrep ve yılan zehirlenmelerine karşı, soğuk zincir gerektirmeyen "kuru" antiserum üretilecek.
devamı..

Tanı konmamış diyabet hastaları tespit edilecek

devamı..

İlaç sektöründen ihracat atağı
Türkiye'nin eczacılık ürünleri ihracatı, yılın ocak-eylül döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 49,4 artarak 845,7 milyon dolara ulaştı.
devamı..

'Tuzda başarı elde ettik, şekerde işin başındayız'

devamı..

Sağlık Bakanı Koca: Sağlık harcamalarını aşağıya çekmeyi hedefliyoruz
Sağlık Bakanı Koca, "Özellikli sağlık hizmetlerinden alınan farkın azaltılması veya kaldırılması yönünde yapacağımız uygulamalar neticesinde sağlık hizmeti alırken vatandaşımızın cebinden çıkan harcamaları daha da aşağıya çekmeyi hedefliyoruz." dedi.
devamı..

Sağlık Bakanlığınca 609 ilaç 'yerelleşme' kapsamına alındı

devamı..

Türk bilim insanından kanser tedavisinde umutları artıran buluş
ABD'deki Virginia Üniversitesinde kanser tedavisine yönelik çalışmalar yürüten Türk bilim insanı Prof. Dr. Mazhar Adlı, pankreas ve yumurtalık kanserlerinin tedavisine ilişkin önemli iki buluşa imza attı.
devamı..